آدم بدى مىدانند ؛ چرا كه اين معيار ، غلط و غير قابل قبول است ، اگر چه همهء مردم برآن اتفاق و اجماع كنند . ملاك خوبى و بدى افراد چيست ؟ ملاك خوبى و بدى افراد ، كتاب خداوند است ؛ البته مقصود از كتاب الله تعالى ، خصوص قرآن و كتاب الله تعالى فى مقابل السنّه و الروايات نيست ؛ بلكه همانند عبارت « إلّا شرطاً خالف كتاب الله تعالى » در بحث ادله شروط است « 1 » ؛ بنابراين مراد از كتاب در اين گونه موارد اعمّ بوده و به معنى دستورات الهى « ما كتبه و قرّره و بيّنه الله تبارك و تعالى » است ؛ چه از طريق كتاب الله تعالى و قرآن مجيد باشد و چه از طريق رسول گرامى اسلام و ائمه هدى : . سپس حضرت در توضيح اين معيار مىفرمايد : آيا خودت را در مسير شرع و قوانين الهى مىبينى ؟ آيا اين حالت را در خودت مىبينى كه نسبت به آن چيزهايى كه اسلام از آنها تزهيد مىكند و مىگويد : نبايد به آنها رغبتى داشته باشيد ، بى رغبت هستى و زهد مىورزى ؟ آيا آنچه را كه اسلام به آن ترغيب مىكند ؛ مانند عبادات ، مستحبات و امثال آن ؛ مورد علاقهء تو هست ؟ آيا علاقه‌مندى به اين‌كه به فقرا و همسايگان نيازمندت كمك بشود يا جوان‌هاى اهل محل در مسجد حضور يافته و از فحشا و منكر دور شوند ؟ « 2 » آيا به كسى كه امر به معروف و نهى از منكر - را با آن اهميتى كه دارد « 3 » - انجام

--> ( 1 ) . عَنْ أَبِىعَبْداللَّهِ ( ع ) : الْمُسْلِمُونَ عِنْدَ شُرُوطِهِمْ إِلَّا كُلَّ شَرْطٍ خَالَفَ كِتَابَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَا يَجُوز . ( من لا يحضره الفقيه ، ج 3 ، باب الشرط والخيار فى البيع ، ص 202 ) مسلمانان به شرطهاى خود لا جرم پاىبند باشند مگر شرطى كه با فرامين خداوند عزيز سازگار نيست كه آن جايز نيست . ( 2 ) . عن جبرئيل ( ع ) : أنا حبّب إلى من دنياكم ثلاثهء : إرشاد المضلّين و مؤانسهء الغرباء الغائبين و معاونهء أهل العيال المعسرين . ( تحرير المواعظ العدديهء ، فصل 3 ، ص 241 ) من از دنياى شما سه چيز را دوست دارم : هدايت گمراهان ، الفت با غريبان و كمك به عائله‌مندان تنگدست . ( 3 ) . ( يا بُنَىَّ أَقِمِ الصَّلاهءَ وَ أْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَ انْهَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ اصْبِرْ عَلى ما أَصابَكَ إِنَّ ذلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُور ) . ( لقمان ، آيه 17 ) پسرم ! نماز را برپا دار و امر به معروف و نهى از منكر كن و در برابر مصايبى كه به تو مىرسد شكيبا باش كه اين از كارهاى مهمّ است .